Overslaan en naar de inhoud gaan

SCRIPTIE - The Haller Army

THE HALLER ARMY: DEFENDERS OF THE POLISH CAUSE IN THE GREAT WAR AND AFTERWARDS
Tom Bellefroid
Master in de Oost-Europese Talen en Culturen, UGent

De Blauwe soldaten van Haller: strijders, patriotten, volkshelden.

We schrijven het jaar 1917. Al drie lange jaren houdt een bloedig conflict de wereld in een nietsontziende wurggreep. De relatieve politieke stabiliteit van de laatste decennia lijkt meer dan ooit een vaag idee uit het verleden. Bondgenootschappen van weleer zijn verbroken en van vrede is er nog lang geen sprake. Het Europese continent is het belangrijkste strijdtoneel van deze ‘Groote oorlog’. Aan het westelijk front heeft het conflict al zeer snel het karakter van een vastgeroeste stellingenoorlog verworven. Terwijl de soldaten in de loopgraven geconfronteerd worden met erbarmelijke leefomstandigheden en de voortdurende dreiging van de dood, ondertekent de Franse President Raymond Poincaré kilometers daarvandaan een belangrijk document. Met één handtekening geeft hij een onderdrukt volk terug hoop op vrijheid en voorspoed. Poincaré verleent toestemming voor het oprichten van een Pools leger in Frankrijk en geeft daarmee het startschot voor de verrijzenis van de opgedeelde Poolse staat.

Deze troepenmacht sloot zich aan bij het geallieerde kamp en werd hoofdzakelijk ingezet in Frankrijk. Tot het einde van de Eerste Wereldoorlog vochten de Polen zij aan zij met de Fransen. Dit Blauwe Leger, verwijzend naar de opvallende Franse blauwe uniformen, boekte onder het gezag van zijn roemrijke aanvoerder Józef Haller (zie foto links) een aantal vermeldenswaardige overwinningen. Het aandeel van de Polen op de slagvelden van de Groote oorlog is uiteraard beperkt, wat niet wegneemt dat hun verhaal zijn plaats verdient in het bredere kader van het conflict. De meeste soldaten die zich aanmeldden voor dienst in het Blauwe Leger waren vaak naar Amerika uitgeweken in de jaren voor de oorlog. Toen hun de kans werd geboden om te vechten voor de vrijheid van Europa én Polen staken de meesten terug de oceaan over.

Met de proclamatie van de Wapenstilstand op 11 november 1918 en de daaropvolgende vredesonderhandelingen in Parijs lijkt ook een einde te zijn gekomen aan het Poolse verhaal. Niets is echter minder waar! Na iets meer dan een eeuw onderdrukking door Pruisen, Russen en Habsburgers is Polen opnieuw vrij. De jonge staat komt al snel in gevaar door de sterker wordende dreiging van de bolsjewieken uit het oosten. Het Blauwe Leger begint aan de lange tocht oostwaarts om het moederland met hand en tand te verdedigen. De ervaring die werd opgedaan in de Eerste Wereldoorlog wordt efficiënt aangewend in de strijd tegen de communisten uit de Sovjet-Unie en Oekraïne.

Met een reeks klinkende overwinningen bevestigen de Poolse soldaten hun status van nationale volkshelden. De Duitse overheersing tijdens de Tweede Wereldoorlog, de gruwel van de concentratiekampen en het oorlogsgeweld hebben de herinnering aan de heldenmoed van de mannen van Haller grotendeels uitgewist. De vergetelheid werd uitgediept tijdens de lange jaren onder communistisch bewind.

Met de grote herdenkingsplechtigheden in het vooruitzicht komen veel zaken die onlosmakelijk met de Groote oorlog verbonden zijn terug boven drijven. De verhalen over de verwezenlijkingen van het Blauwe Leger, zowel tijdens de Eerste Wereldoorlog als nadien, vormen daar geen uitzondering op. Ondanks het feit dat veel van de veteranen al zijn gestorven, krijgen hun unieke ervaringen opnieuw de nodige aandacht. Zonder de moed en de overtuiging van deze mannen was Polen misschien nooit blijven bestaan.

LEES DE INTEGRALE SCRIPTIE VAN TOM BELLEFROID HIER 

Haller Group WWI