Overslaan en naar de inhoud gaan

SCRIPTIE - Gruwelijke beelden choqueren niet?

GRUWELIJKE BEELDEN CHOQUEREN NIET? ONDERZOEK NAAR HET FOTOGRAFISCHE BEELD VAN DE DOOD IN DE GEÏLLUSTREERDE PERS, 1914-1918.
Tamar Cachet
Master in de Geschiedenis - UGent

In juli 2014 lokte de publicatie van foto's van slachtoffers van de vliegtuigramp met vlucht MH17 heel wat controverse uit. De expliciete foto's portretteerden hoe de slachtoffers op de crashsite werden gevonden, sommige lijken nog stevig vastgegespt in de losgerukte vliegtuigstoeltjes. De gruwelijke beelden choqueerden vele geëmotioneerde Nederlanders die zich afvroegen waarom de foto’s van hun verongelukte landgenoten gepubliceerd werden. Bij elke ramp of oorlog komt de discussie op gang: kan en mag de pers dergelijke gruwelbeelden wel publiceren? En wat maakt zo’n publicatie wel of niet toelaatbaar?    

Wat weinigen weten is dat dergelijke beelden 100 jaar geleden, tijdens WOI, reeds in de geïllusteerde pers opdoken, zoals Tamar Cachet in haar scriptie aantoont. Zo haalt ze een foto aan die de Franse krant Le Miroir publiceerde met daarop een stapel soldatenlijken vergezeld van vier mannen die in de camera staren. De vier zijn Duitse soldaten die verweesd poseren bij het resultaat van hun strijd, een companie dode Duitse strijders. De kop boven de foto vertelde de Franse lezer dat de Duitsers enorme verliezen hadden geleden. Het doel van de krant was dus niet om de lezer te choqueren, maar wel om hem of haar te overtuigen van de Franse overwinning.

Was het zien van lijken honderd jaar geleden, een confrontatie met de dood in oorlog, dan niet choquerend? Niet altijd, zo concludeert Cachet in haar scriptie.

"Zelfs al lijkt een foto van de dood - dat beangstigende, onbekende eindpunt van ieders leven – intrinsiek choquerend, het is vooral hoe en waarvoor die foto gebruikt wordt dat de aard en de sterkte van de shock bepaalt", beargumenteer Cachet. Lees er meer over in haar scriptie.